.
.
درمان ضد رترو ویروسی (HIV antiretroviral) HIVچیست ؟
درمان ضد رترو ویروس نوع اصلی درمان HIV یا ایدز میباشد که البته شفابخش نیست اما از بیمار شدن فرد برای سالها جلوگیری میکند درمان شامل داروهایی است که بایستی روزانه و تا آخر عمر مصرف شود. HIV یک ویروس است و همانند سایر ویروسها وقتی که وارد سلولی در بدن شود کپیهای جدیدی از خود را میسازد که بوسیله آنها، دیگر سلولها را آلوده میکند و اگر جلوی آن گرفته نشود میلیونها سلول را در مدت کوتاهی آلوده میکند (HIV جزء رترو ویروسهاست)
درمان ضد رترو ویروسی برای HIV شامل داروهایی است که عمل آن، آهسته کردن سرعت تکثیر و تولید HIV در بدن عمل میباشد این داروها بعناوین زیر هم یاد میشوند:
- AntiRetrovirals
داروهای Anti – HIV
داروهای HIV antiviral
درمان ترکیبی چیست؟ HAART چیست ؟
برای اینکه درمان “ضد رترو ویروس” برای مدت طولانی موثر باشد نیاز است که چند داروی ضد رترو ویروس را همزمان تجویز کرد که بعنوان درمان ترکیبی شناخته می شود . HAART مخفف ( Highly Active AntiRetroviral Therapy ) بمعنی “درمان ضد رترو ویروس با فعالیت بالا” میباشد که برای توصیف ترکیب ۳ داروی ضد HIV یا بیشتر از ۳ دارو بکار میرود.
بطور کلی توصیه میشود که حداقل ۳ داروی ضد رترو ویروسی استفاده شود چرا که مشخص شده است اگر تنها یک دارو استفاده شود به مرور زمان عملکرد خود را از دست میدهد.
HIV به داروی موجود در بدن فرد واکنش نشان داده و تغییر میکند و دیگر دارو بر روی HIV موثر نخواهد بود و ویروس مجدداً شروع به تکثیر میکند بعبارت دیگر ویروس به دارو، “مقاوم” میشود. اگر دو یا چند داروی ضد رترو ویروسی با هم مصرف شوند به مقدار قابل توجهی، میزان مقاومت دارویی را کاهش میدهد.
.
.
درمان عفونتهای فرصت طلب
وقتی که سیستم ایمنی بوسیلة HIV آسیب ببیند عفونتها یا سرطانهای خاصی ایجاد خواهد شد که در حالت عادی بدن براحتی در برابر آنها مقابله میکند که بعنوان عفونتهای فرصت طلب (opportunistic infections) شناخته میشود.
درمان عفونتهای فرصت طلب وقتی انجام میشود که درمان ضد رتروویروس در دسترس نباشد یا وقتی که به داروهای ضد رترو ویروس مقاوم شده باشد.
.
.
.
.
دسته داروهای ضد رترو ویروس
۴ گروه اصلی داروهای ضد HIV وجود دارد که هر دسته به روش مختلفی به HIV حمله میکنند
.
.
۱ – مهار کننده آنزیم (NRTLS) Nucleoside Reverse Transcriptase
این دسته دارویی از سال ۱۹۸۷ در درمان HIV موجود است و بیشتر بعنوان Nucleosid analogues یا nukes شناخته میشود.
HIV به آنزیم reverse Transcriptase برای تکثیر خود نیاز دارد و این دسته دارویی، این آنزیم را مهار میکند و روند تکثیر آنزیم را آهسته کرده و HIV قادر به آلوده کردن سلولها و تکثیر خود نیست
.
.
۲- (NNRTLS) Non – Nucleoside Reverse Transcriptase inhibtors
این دسته داروها از سال ۱۹۹۷ تأئید شدهاند و بطور کلی بعنوان non – nucleosides یا non – nukes شناخته میشوند این دسته دارویی بوسیله مداخله با Transcriptase ویروس، جلوی آلوده کردن سلولها بوسیلة HIV را میگیرند داروهای non- nucleosides تا حدودی متفاوت از nucleoside analogues عمل میکنند و با روشی متفاوت به Reverse Transcriptase سلول متصل میشوند
.
.
۳ – مهار کنندة آنزیم پروتئاز (PI) (Protease inhibitors)
این دسته دارویی اولین بار در سال ۱۹۹۵ تأیید شدند. protease تقریباً در هر سلول زندهای وجود دارد پروتئاز یک آنزیم گوارشی است که پروتئین را تجزیه میکند و یکی از آنزیمهایی است که HIV برای تکثیرش بکار میبرد، پروتئاز در HIV به زنجیرة طویل و سالم آنزیمها و پروتئینها در سلولها حمله کرده و آنها را به قطعات کوچکتری تقسیم میکند این قطعات کوچک آلودة پروتئین و آنزیم به آلوده کردن سلولهای جدید ادامه میدهد. مهار کننده پروتئاز قبل از اینکه آنزیم پروتئاز شانسی برای تقسیم کردن پروتئینها و آنزیمها داشته باشد عمل می کند.
در این روش آنزیم مهار کننده پروتئاز، تکثیر ویروس و در نتیجه آلوده کردن سلولهای جدید را آهسته میکند NRTIs و NNRTIS فقط بر روی سلولهایی که جدیداً آلوده شدهاند موثر است آنزیم مهار کنندة پروتئاز قادر است فرآیند تبدیل ویروس نابالغ غیر عفونی را به ویروس بالغ عفونی، آهسته کند. آنزیم مهار کننده بروتئاز در سلولهایی که مدت طولانی است آلوده شدهاند اثر خود را از طریق آهسته کردن تکثیر ویروس اعمال میکند.
.
.
۴ – مهار کننده ورود (Fusion or Entry inhibitors)
این دسته دارویی درحال انجام مطالعات بالینی در انگلستان و آمریکا میباشد و در شرف گرفتن تأئیدیه است.
در سطح HIV پروتئینهایی وجود دارد بنام gp 120 , gp41 که بوسیلة آنها HIV به سلول متصل شده و وارد سلول میگردد، با بلوک کردن یکی از این پروتئینها، تکثیر ویروس آهسته میشود. بعنوان مثال T-20 که Fusion inhibitor است و در شرف گرفتن تأئیدیه است به پروتئین gp41 متصل میگردد.
T-20 یک پروتئین است و باید بصورت تزریقی مصرف شود و از طریق خوراکی نمیتوان مصرف کرد چونکه در معده تجزیه میشود.
.
.
.
.
اسامی داروهای ضد رترو ویروس :
در حال حاضر ۲۰ داروی ضد رترو ویروس تأئید شده در انگلستان وجود دارد و تعداد زیادی دیگر در دست مطالعه هستند معمولاً هر داروی ضد رتروویروس ، ۳ نام دارد.
گاهی اوقات دارو بر اساس نوع تحقیق یا نام شیمیاییاش نامیده میشود مثلاً AZT
نام دوم دارو نام متداول برای تمام داروهای با ساختار شیمیایی مشابه است مثلاً AZT با نام Zidovudine هم شناخته میشود.
نام سوم، نام تجاری دارو است که توسط شرکت داروساز گذاشته میشود. داروهایی که در زیر نامبرده شدهاند داروهای رایج هستند و آنهایی که با علامت ستاره (*) مشخص شدهاند هنوز تأئیدیه نگرفتهاند اما در برنامههای مطالعاتی گسترده مورد استفاده قرار میگیرند.
لیست زیر شامل داروهای جدیدی که در حال حاضر تحت مطالعات بالینی هستند، نمیباشد.
.
.
.
.
اطلاعات تخصصی در مورد درمان HIV
.
.
فرضیه های درمانی :
برای درمان این بیماران بطور کلی دوفرضیه عمده وجود دارد.
۱) حذف کامل ویروس از بدن از طریق تحریک ژنوم ویروس ، ایجاد ترانسفورمیشن (Transformation) و ساخته شدن پروتئین نامناسب و تزریق پیش داروهای غیرسمی که درسلول آلوده سمی می شوند.
۲) جلوگیری و یا کاهش سرعت تکثیر ویروس
.
.
روش های درمان :
A : جلوگیری از چسبندگی GP120 به سلول :
۱) سنتزAnti-Idiotype
۲) تزریق CD4+
3) استفاده از سولفات دکستران
B : جلوگیری از نفوذ ویروس به سلول ( (Anti GP41 activity استفاده از AL721
C : جلوگیری از انجام اعمال آنزیمها
D : مهارنواحی ژنی : غیرفعال کردن ژنوم tat که تکثیرویروسی را تحریک میکند ویافعال کردن ژنوم nef که بازدارنده تکثیرویروسی است.
E : جلوگیری از رهایی ویروس از سلول :
۱) افزایش PH
2) استفاده اینترفرون ها (IFN)
.
.
داروهای ضد ویروسی موجود :
۱- بازدارنده آنزیم ترانس کریپتاز معکوس Reverse transcriptase inhibitors
A)Nucleoside reverse transcriptase inhibitor
۱٫Zidovudin(ZDV)(AZT)
۲٫Didnozine(ddI)
۳٫Zalcitabine(ddc)
۴٫Stavudine(D4t)
۵٫lamivudine(3 tc)
۶٫Abacavir
B)Non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor
۱٫Nevirapine
۲٫Delaviridine
۲- بازدارنده آنزیم پروتئاز Protease inhibitors
۱٫Saquinavir
۲٫Ritonevir
۳٫Indinoevir
۴٫Neffinavir
۵٫Amprenavir
3- بازدارنده آنزیم انتیگراز Integrase Inhibitors
به علت Cytotoxicity بسیارشدیدی که دارندهنوز درفهرست داروهای درمانی قرارنگرفته اند.
.
.
درمان چند دارویی Combination therapy
درمان ترکیبی مزیت های بسیارزیادی نسبت به درمان تک دارویی دارد که این مزایاشامل دوز مصرفی پائین تر،کاهش سمیت ، تاخیر مقاوم شدن ویروس نسبت به داروها ، هدف قراردادن قسمتهای مختلف چرخه ویروس و… .
در درمان چند دارویی بطور عمده دو شیوه وجود دارد:
۱-درمان دو دارویی ،
۲- درمان سه دارویی
آنچه که باتوجه به نتیجه تحقیقات تاکنون پیشنهادشده است استفاده از دو تا بازدارنده آنزیم ترانس کریپتازمعکوس و یک بازدارنده آنزیم پروتاز است .
ترکیب بعضی از داروها اثرات کاهنده برروی یکدیگر ( (Antagonistدارند مانند ZDV+d4I وترکیب بعضی از داروها باهم تقویت کننده (Synergist) هستند مثل ZDV+3TC
استراتژیهای درمان
اولین اقدام پزشک برای رویارویی با این بیماران روان درمانی است. باید بیمار در خود احساس امنیت کند که بیماری او رو به بهبودی است
بیمار می بایست که از مراحل درمان تا حدودی آگاهی داشته باشد،کلیه مسائل مربوط به پیشگیری به این بیماران آموخته شود و تمامی ریسک فاکتورها برای آنها بازگو شود.
تعیین زمان شروع دارو:
۱-Early therapy
۲ -Late therapy.
پس ازشروع درمان معمولا“ بعد از دوتا چهار هفته آثار درمان کاملا“ آشکار می شود.
مساله بسیار مهمی که در حال حاضر به عنوان یکی از معضلات درمان نیزمطرح می باشد هزینه درمان است. قیمت داروها بسیار گران است. رویهمرفته هزینه درمان یک بیمار باتوجه به آزمایشاتی که انجام می دهد به اضافه هزینه داروها حدود ۱۱۰۰ دلاردر هر ماه است.
روشهای درمانی دیگری نیز برای درمان این بیماران وجود دارد که دراین روشها عمدتا“ برروی تقویت سیستم ایمنی کار می شود. این روشهای درمان هنوز تحت مطالعه اند ونتیجه قطعی اثربخشی آنها هنوز به اثبات نرسیده است.
روش علمی درمان درکلینیک ها درحال حاضر در ایران به این صورت است که پس از شناسایی بیماران درمان با روش late therapy و با استفاده از درمان سه دارویی انجام میگیرد.
